Bạn đã tốt nghiệp đại học tại Việt Nam và đang chuẩn bị hồ sơ sang Đức làm việc theo diện Visa 18B? Một trong những bước cần kiểm tra sớm là bằng cấp của bạn có được công nhận tương đương tại Đức hay không.
Nhiều người bắt đầu tìm hiểu ZAB nhưng chưa rõ cần nộp bằng đại học, bảng điểm, bằng THPT hay phải có hợp đồng lao động tại Đức. Thậm chí, có trường hợp chuẩn bị rất nhiều giấy tờ nhưng vẫn thiếu đúng tài liệu mà ZAB yêu cầu.
Vậy hồ sơ ZAB Đức 2026 cần những giấy tờ gì? Có phải dịch công chứng toàn bộ hồ sơ không? Làm thế nào để biết mình đủ điều kiện xử lý nhanh?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn kiểm tra 7 nhóm giấy tờ quan trọng, nắm rõ quy trình và tránh những sai sót có thể làm chậm quá trình đánh giá bằng đại học.
1. ZAB Đức là gì? Có bắt buộc phải làm ZAB khi xin Visa 18B không?
ZAB (Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen) là Cơ quan Trung ương về Giáo dục Nước ngoài của Đức.
Đối với bằng đại học nước ngoài, ZAB có thể cấp văn bản đánh giá mang tên Zeugnisbewertung (Statement of Comparability), xác định bằng cấp tương ứng với trình độ nào trong hệ thống giáo dục đại học Đức.
Kết quả này có thể được sử dụng để chứng minh trình độ học vấn khi xin việc hoặc thực hiện những thủ tục cư trú lao động phù hợp tại Đức.
Tuy nhiên, không phải ai xin Visa 18B cũng bắt buộc có văn bản ZAB riêng.
Nếu trường đại học và bằng cấp đã có kết quả đánh giá đáp ứng yêu cầu trên hệ thống Anabin, ứng viên có thể sử dụng kết quả tra cứu để chứng minh tính tương đương trong trường hợp được cơ quan tiếp nhận chấp nhận.
Ngược lại, nếu thông tin chưa đầy đủ hoặc không có kết quả đánh giá phù hợp, bạn có thể cần xin văn bản đánh giá riêng từ ZAB.
Vì vậy, trước khi chuẩn bị hồ sơ, hãy kiểm tra bằng cấp của mình để tránh mất thời gian và chi phí không cần thiết.
2. Hồ sơ ZAB Đức 2026 gồm những giấy tờ gì?
Dưới đây là 7 nhóm giấy tờ cần kiểm tra khi chuẩn bị hồ sơ ZAB, đặc biệt đối với người có bằng đại học Việt Nam đang tìm hiểu chương trình chuyển đổi văn bằng sang Đức.
Lưu ý rằng không phải cả 7 nhóm đều bắt buộc trong mọi trường hợp. Danh sách chính thức phụ thuộc vào kết quả kiểm tra hồ sơ ban đầu (Pre-Check) của ZAB.
2.1. Hộ chiếu còn hiệu lực
Hộ chiếu được sử dụng để xác minh danh tính và đối chiếu thông tin của người nộp hồ sơ.
Bạn nên chuẩn bị bản scan trang thông tin cá nhân có ảnh, trong đó thể hiện rõ họ tên, ngày tháng năm sinh và số hộ chiếu.
Lưu ý: Nếu họ tên trên bằng tốt nghiệp khác với hộ chiếu, chẳng hạn do thay đổi họ tên sau khi kết hôn, bạn có thể cần bổ sung giấy tờ chứng minh sự thay đổi này.
2.2. Bằng tốt nghiệp đại học
Đây là một trong những tài liệu quan trọng nhất khi xin đánh giá văn bằng tại ZAB.
Bạn cần chuẩn bị:
- Bằng tốt nghiệp đại học bằng tiếng Việt.
- Bản scan đầy đủ, rõ nét của văn bằng gốc.
- Bản dịch tiếng Đức hoặc tiếng Anh nếu danh sách hồ sơ yêu cầu.
Thông tin về tên trường, chuyên ngành, loại bằng và thời điểm tốt nghiệp phải rõ ràng, thống nhất với các giấy tờ khác.
Lưu ý: ZAB đánh giá dựa trên tài liệu bằng ngôn ngữ gốc. Bản dịch, nếu được yêu cầu, là tài liệu bổ sung chứ không thay thế bằng tốt nghiệp gốc.
2.3. Bảng điểm toàn khóa đại học
Bảng điểm giúp ZAB xem xét quá trình và nội dung đào tạo của người nộp hồ sơ.
Một bảng điểm đầy đủ nên thể hiện rõ:
- Danh sách môn học trong toàn bộ chương trình.
- Điểm số hoặc kết quả của từng môn.
- Số tín chỉ hoặc số tiết học.
- Thang điểm áp dụng.
- Thông tin về thời gian và hình thức đào tạo, nếu có.
Trường hợp bảng điểm không thể hiện đầy đủ thời gian học hoặc hình thức đào tạo, ZAB có thể yêu cầu giấy xác nhận bổ sung từ trường đại học.
Bạn nên kiểm tra kỹ các trang bảng điểm trước khi scan, đặc biệt là phần chú thích thang điểm và tổng số tín chỉ.
2.4. Bằng tốt nghiệp THPT
Đã có bằng đại học thì có cần nộp bằng tốt nghiệp THPT khi làm ZAB không?
Có thể cần. ZAB có thể yêu cầu giấy tờ chứng minh trình độ học vấn phổ thông và điều kiện đầu vào đại học.
Đối với người học tại Việt Nam, bạn nên chuẩn bị sẵn bản scan bằng tốt nghiệp THPT bằng tiếng Việt.
Tài liệu này giúp cơ quan đánh giá đối chiếu quá trình học tập, nhưng yêu cầu nộp cụ thể vẫn cần căn cứ vào danh sách hồ sơ của từng ứng viên.
2.5. Giấy đánh giá văn bằng NARIC nếu có
Nếu đã từng xin đánh giá văn bằng từ một cơ quan thuộc mạng lưới ENIC-NARIC, bạn có thể chuẩn bị kết quả đó để đối chiếu hoặc cung cấp khi được yêu cầu.
Tuy nhiên, cần phân biệt:
- ZAB: Cơ quan của Đức thực hiện đánh giá bằng đại học nước ngoài.
- ENIC-NARIC: Mạng lưới các trung tâm cung cấp thông tin và hỗ trợ công nhận văn bằng tại nhiều quốc gia.
Giấy NARIC không phải giấy tờ bắt buộc chung khi nộp hồ sơ ZAB. Kết quả đánh giá từ một cơ quan khác cũng không mặc nhiên thay thế văn bản do ZAB cấp.
Vì vậy, chỉ nên bổ sung giấy tờ này khi có liên quan đến hồ sơ hoặc được cơ quan tiếp nhận yêu cầu.
2.6. Hợp đồng lao động hoặc giấy tờ về vị trí làm việc tại Đức
Đối với người chuẩn bị xin Visa 18B, các giấy tờ liên quan đến công việc tại Đức thường được quan tâm, chẳng hạn:
- Arbeitsvertrag: Hợp đồng lao động.
- Stellenbeschreibung: Bản mô tả vị trí công việc.
- Thư mời làm việc hoặc tài liệu xác nhận tuyển dụng, nếu có.
Những giấy tờ này có thể phục vụ quá trình chuẩn bị hồ sơ lao động và xác định trường hợp có đủ điều kiện tham gia thủ tục xử lý nhanh hay không.
Tuy nhiên, không phải cứ có hợp đồng lao động là hồ sơ ZAB sẽ tự động được xử lý trong 2–3 tuần.
Thủ tục xử lý nhanh dành cho lao động có tay nghề theo §81a AufenthG phải được thực hiện thông qua cơ quan quản lý người nước ngoài có thẩm quyền tại Đức.
Thời gian xử lý khoảng 2 tuần được ZAB công bố cho những hồ sơ phục vụ EU Blue Card đáp ứng điều kiện tương ứng.
Do đó, người lao động cần xác định chính xác diện hồ sơ của mình trước khi đăng ký.
2.7. Kết quả tra cứu Anabin – Trường đại học H+
Trước khi làm ZAB, bạn nên kiểm tra tình trạng trường đại học trên hệ thống Anabin, cơ sở dữ liệu cung cấp thông tin về các cơ sở giáo dục và văn bằng nước ngoài.
Khi tra cứu, bạn có thể gặp những trạng thái sau:
- H+: Trường được công nhận là cơ sở giáo dục đại học.
- H+/-: Tình trạng công nhận phụ thuộc vào chương trình hoặc điều kiện cụ thể.
- H-: Cơ sở không được công nhận là cơ sở giáo dục đại học theo phân loại của hệ thống.
Bạn có thể lưu hoặc in kết quả tra cứu thành PDF để thuận tiện đối chiếu.
Tuy nhiên, trường đại học có trạng thái H+ chưa đủ để khẳng định bằng cấp của bạn đã được đánh giá tương đương tại Đức.
Ngoài thông tin trường, cần kiểm tra cả loại bằng và kết quả đánh giá tương ứng.
Nếu Anabin đã có đủ thông tin được cơ quan tiếp nhận chấp nhận, bạn có thể không cần xin thêm văn bản đánh giá ZAB riêng.
3. Làm hồ sơ ZAB Đức có cần dịch công chứng không?
Đây là câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn nhất khi chuẩn bị giấy tờ.
Theo hướng dẫn hiện hành của ZAB, người nộp hồ sơ cần thực hiện Pre-Check để biết tài liệu nào phải dịch và có yêu cầu chứng thực hay không.
Thông thường, hồ sơ được nộp trực tuyến dưới dạng bản scan PDF. ZAB cho biết bản scan thông thường có thể đủ và không phải mọi hồ sơ đều cần chứng thực hoặc hợp pháp hóa lãnh sự.
Điều quan trọng là không nên dịch công chứng tất cả giấy tờ trước khi biết yêu cầu cụ thể, vì có thể phát sinh chi phí không cần thiết.
Khi scan hồ sơ, bạn cần chú ý:
- Mỗi tài liệu được lưu thành file PDF riêng.
- Scan đầy đủ các trang, kể cả mặt sau có thông tin.
- Nội dung phải rõ nét, không bị mất góc.
- Tài liệu gốc phải được cung cấp theo yêu cầu, ngay cả khi đã có bản dịch.
- Kiểm tra giới hạn dung lượng file trên hệ thống nộp hồ sơ.
4. Thời gian xét duyệt hồ sơ ZAB Đức năm 2026
Thời gian đánh giá văn bằng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch chuẩn bị hồ sơ sang Đức làm việc.
Theo thông tin ZAB công bố, thời gian xử lý tham khảo như sau:
Thời gian được tính khi ZAB đã nhận đủ tài liệu cần thiết và lệ phí theo quy định.
Có hợp đồng lao động tại Đức thì ZAB được xử lý nhanh không?
Có hợp đồng lao động có thể là một yếu tố liên quan đến việc xác định diện hồ sơ, nhưng không tự động bảo đảm được xử lý trong 2 tuần.
Đối với thủ tục nhanh theo §81a, doanh nghiệp và cơ quan quản lý người nước ngoài tại Đức phải thực hiện đúng quy trình.
Nếu nộp hồ sơ ZAB thông thường, bạn không nên mặc định rằng việc đính kèm hợp đồng sẽ làm thời gian xét duyệt giảm từ 3 tháng xuống còn vài tuần.
5. Lệ phí làm ZAB Đức năm 2026 bao nhiêu?
Theo mức phí ZAB đang công bố, lệ phí xin văn bản đánh giá bằng đại học (Statement of Comparability) là 208 EUR/hồ sơ.
Đây là lệ phí đánh giá văn bằng, chưa bao gồm các khoản có thể phát sinh như dịch thuật, chuẩn bị tài liệu hoặc phí thanh toán.
Sau khi nộp hồ sơ trực tuyến, ứng viên sẽ nhận thông báo thanh toán trong tài khoản.
Các hình thức thanh toán được hỗ trợ bao gồm thẻ tín dụng, PayPal và chuyển khoản SEPA theo hướng dẫn.
Lưu ý: ZAB chỉ bắt đầu tính thời gian xử lý khi nhận đầy đủ giấy tờ và lệ phí.
6. Quy trình nộp hồ sơ ZAB Đức trực tuyến
Bước 1: Kiểm tra trường và bằng cấp trên Anabin
Trước tiên, bạn nên xác định trường đại học và loại bằng của mình đã có thông tin đánh giá phù hợp trên Anabin hay chưa.
Việc này giúp biết liệu bạn có thực sự cần xin văn bản ZAB riêng.
Bước 2: Thực hiện Pre-Check trên website ZAB
Pre-Check là bước kiểm tra ban đầu giúp xác định khả năng đánh giá bằng cấp và danh sách giấy tờ cần nộp.
Bạn cần khai báo đúng quốc gia cấp bằng, trình độ học vấn và thông tin liên quan.
Bước 3: Chuẩn bị giấy tờ theo danh sách
Sau khi nhận danh sách tài liệu, hãy kiểm tra lại bằng đại học, bảng điểm, hộ chiếu và những giấy tờ bổ sung.
Thực hiện dịch thuật hoặc chứng thực khi có yêu cầu.
Bước 4: Tạo tài khoản và nộp hồ sơ
Người nộp cần sử dụng tài khoản BundID để đăng nhập hệ thống ZAB.
Sau đó, điền đơn trực tuyến và tải lên các file PDF theo đúng mục tài liệu.
Bước 5: Thanh toán lệ phí
Sau khi gửi đơn, bạn sẽ nhận thông báo phí trong tài khoản.
Hãy thanh toán đúng thời hạn để tránh ảnh hưởng đến tiến độ xử lý.
Bước 6: Theo dõi kết quả ZAB
Bạn có thể theo dõi trạng thái hồ sơ trong tài khoản ZAB.
Nếu cần bổ sung tài liệu, cơ quan đánh giá sẽ gửi thông báo. Khi hoàn tất, văn bản đánh giá được cung cấp dưới dạng PDF để tải về.
7. 5 lỗi thường gặp khiến hồ sơ ZAB mất thời gian xử lý
7.1. Chưa kiểm tra Anabin đã vội làm ZAB
Một số ứng viên chưa biết bằng cấp đã có kết quả đánh giá phù hợp trên Anabin hay chưa, dẫn đến thực hiện thêm thủ tục không cần thiết.
7.2. Bảng điểm thiếu thông tin quan trọng
Thiếu thang điểm, số tín chỉ hoặc thông tin thời gian đào tạo có thể khiến hồ sơ cần bổ sung tài liệu.
7.3. Scan giấy tờ không đầy đủ
File mờ, thiếu trang hoặc không đọc được thông tin là lỗi có thể tránh được nếu kiểm tra kỹ trước khi nộp.
7.4. Nhầm lẫn giữa hồ sơ ZAB và hồ sơ Visa 18B
Đánh giá bằng đại học và xin thị thực lao động là hai thủ tục có liên quan nhưng không giống nhau.
Có giấy ZAB không đồng nghĩa với việc tự động đủ điều kiện được cấp Visa 18B.
7.5. Hiểu sai về thời gian xử lý nhanh
Không phải mọi hồ sơ có hợp đồng lao động đều được ZAB xử lý trong 2 tuần.
Ứng viên cần xác định đúng diện hồ sơ và thủ tục áp dụng.
8.Câu hỏi thường gặp khi chuẩn bị hồ sơ ZAB Đức
Hồ sơ ZAB Đức cần những giấy tờ gì?
Các tài liệu thường cần kiểm tra gồm hộ chiếu, bằng đại học, bảng điểm, bằng THPT và giấy tờ bổ sung theo từng trường hợp. Kết quả Pre-Check của ZAB là căn cứ để xác định danh sách chính thức.
Bằng đại học Việt Nam có làm ZAB được không?
Có thể, nếu văn bằng và cơ sở đào tạo đáp ứng điều kiện đánh giá của ZAB. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào việc thẩm định hồ sơ cụ thể.
Không có hợp đồng lao động có xin ZAB được không?
Có. Hợp đồng lao động không phải điều kiện bắt buộc chung đối với hồ sơ đánh giá bằng đại học ZAB thông thường.
Trường đại học H+ có cần làm ZAB không?
Tùy kết quả tra cứu bằng cấp và yêu cầu của cơ quan tiếp nhận. Chỉ có trạng thái H+ của trường chưa đủ để kết luận không cần ZAB.
Làm ZAB Đức mất bao lâu?
Thời gian xử lý thông thường được ZAB công bố là khoảng 3 tháng sau khi nhận đủ hồ sơ và lệ phí. Một số diện có quy trình xử lý nhanh riêng.
Lệ phí ZAB năm 2026 là bao nhiêu?
Mức lệ phí ZAB đang công bố cho văn bản đánh giá bằng đại học là 208 EUR.
Kết luận: Chuẩn bị hồ sơ ZAB đúng ngay từ đầu để chủ động kế hoạch sang Đức
Chuẩn bị hồ sơ ZAB Đức không chỉ là thu thập bằng đại học và bảng điểm. Điều quan trọng là xác định đúng tài liệu cần nộp, kiểm tra tình trạng văn bằng trên Anabin và thực hiện theo hướng dẫn của ZAB.
Đối với những người có bằng đại học tại Việt Nam đang tìm hiểu chương trình chuyển đổi văn bằng sang Đức theo diện Visa 18B, việc chuẩn bị hồ sơ từ sớm sẽ giúp chủ động hơn về thời gian và hạn chế những sai sót không cần thiết.
Nếu bạn chưa rõ bằng đại học của mình có cần đánh giá ZAB hay không, hoặc đang tìm hiểu lộ trình sang Đức làm việc theo diện lao động có trình độ đại học, WBS Training Vietnam có thể đồng hành cùng bạn trong quá trình tìm hiểu chương trình, định hướng lộ trình và chuẩn bị những kiến thức cần thiết.
Một bộ hồ sơ được chuẩn bị kỹ càng là bước khởi đầu quan trọng cho kế hoạch làm việc tại Đức.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Danh sách giấy tờ chính thức cần căn cứ vào kết quả Pre-Check và hướng dẫn ZAB tại thời điểm nộp hồ sơ.
